نشست ها ونقدها

نشست آخر سال 92 همراه با معرفی کتاب

 

 

 

مثل اینکه بحث روانکاوی در جلسه قبل به پایان نرسیده ما هم  یه جلسه قبل از عید خارج از روال زمان بندی تشکیل نشست های انجمن رو از استاد خواهش کردیم که این مبحث رو تموم کنند .

ادامه بحث:

در نظر یونگ تصاویری ازلی وجود دارد که عبارتند از:

آنیما:مظهر طبیعت زنانه در روان مردان است ،یعنی روح مونث مرد است یا آن بخش از روح مردان است که زنانه است ،به نظر یونگ هر مردی تصویر جاویدانی از یک زن در خود دارد و همین آنیما است که الهام بخش آثار هنری است.

آنیموس:مظهر طبیعت مردانه ناخودآگاه زنان است و گاهی در مواقع بحرانی مثلا تصمیم گیری های مهم به شکل پیرمردی در رویاهای زنان ظاهر شده و راه را به آنان نشان می دهد.مثل شخصیت های بزرگ سیاسی و اجتماعی در زنان.

سایه یا shadow: بخش پست شخصیت آدمی است که معمولا بخش سرکوب شده اش است ، آدمی به دلایل مختلف به این لایه از شخصیت اش توجهی ندارد و نمی خواهد به آن وقوف یابد،اما این بخش پنهان از شخصیت در اساطیر و خواب ها ظاهر می شود که در خواب ها با خواب بیننده و در اساطیر با قهرمان همجنس است .

نقاب یا persona: طریقه سازگاری و کنار آمدن رفتار فرد با جهان است مثلا می تواند شغل آدمی باشد و لذا مردم و خود فرد ممکن است فرد را نقاش بداند حال آنکه آدمی واقعا نقاش نیست . به زبان روانشناسی بین ناخودآگاه و خودآگاه مرحله ای است که من نام دارد که منشا فعالیت های روانی است . می توان گفت که personaیا نقاب در حقیقت همان شخصیت است که در انسانه های متفاوت است که ممکن است احساساتی باشد یا قاطع و مصمم.

در حقیقت می توان گفت که انسان ها یا درون گرا هستند یا برون گرا ،  یعنی یا فعالیت روانی متوجه جهان واقعی بیرون است یا دنیای خیالی درونی و اصطلاحات  برون گرایی و درون گرایی از موضوعاتی است که برای اولین بار یونگ به آن پرداخت.

البته هردو گرایش در همه انسان ها وجود دارد اما بر اثر عوامل ارثی یا محیطی یکی بر دیگری غلبه می کند.

قهرمانان افسانه های ادبیات فارسی این دیدگاه ها را دارا می باشندمثلا فرهاد درون گراست اما خسرو برون گرا است.به طور کلی می توان گفت که قهرمانان حماسه مثل رستم برون گرا و قهرمانان شعر غنائی مثل مجنون برون گرا هستند.

نقد مبتنی برآراء یونگ را از آنجا که بیشتر حول محور صور مثالی یا کهن الگوها هستندنقد صور مثالی نامیده اند که با مباحث مردم شناسی و اسطوره شناسی همراه است و به بررسی ارتباط انسان با کهن الگوها و گذشته بشری می پردازدو شخصیت ها و حوادث داستانی را به اساطیر و صور مثالی مربوط می کند.از نظر این منتقدان نقد بر مبنای اسطوره گر از بحث های یونگ سرچشمه گرفته شده و عمدتا در نقد ادبی اسطوره های کهن همان صور مثالی یا archetype محسوب می شود در حالی که صور مثالی در ادبیات عمدتا به صورت سمبل خود را نشان می دهد.

یکی از مسائل جذاب و مهم ادبی در آثار یونگ مسئله توارد است که یونگ آن را به نحو شگفتی حل کرده است. او به توارد خاطه پنهان می گوید یعنی نویسنده ممکن است  اثری سالها پیش خوانده باشد و بعد فراموش کرده باشد اما بعد متوجه می شود که دیگری قبلا آن را نوشته است. اودر بقیه بحث های خود می نویسد که نیچه در چنین گفت زرتشت مطلبی را از کتابی که نیم قرن قبل از او نوشته شده بود، اخذ کرده اما ظاهرا خود بدان وقوف نداشته است ، یونگ با خواهر نیچه مکاتبه می کندو او تایید می کند که نیچه آن کتاب را در کودکی خوانده بود اما شاید جذاب ترین بحث های یونگ درباره رویا و تعبیرآن باشد، از نظر یونگبین رویا و اسطوره ها و ادبیات و به طورکلی هنر رابطه بسیار نزدیک تر است زیرا صور مثالی یا کهن الگوها در هنر و ادبیات مانندرویا خودرا نشان می دهد او می گوید در رویاهای آمریکایی ها و اروپایی ها که نزد من می آمدندنمادهایی را می دیدم که با رمز و رازهای مذهبی و اساطیری و قصه های پریان یکی بودند و متوجه شدند که منشا همه آنها ناخودآگاه جمعی یا همان collective unconscious است.

 

معرفی چند کتاب در زمینه روانکاوی در ادبیات

کتاب تحلیل های روان شناختی در هنر وادبیات نوشته دکتر محمد صنعتی ناشر مرکز

کتاب روانکاوی و ادبیات دو متن ، دو انسان ،دو جهان نوشته خانم دکتر حورا یاوری ناشر نشر تاریخ ایران

کتاب نقد روان شناختی متن ادبی پژوهشگر دکتر محمدتقی غیاثی ناشر نگاه

نشریه فصلنامه ارغنون  شماره 21و22

کتاب داستان یک روح نقد روان شناختی بر اساس نظریات یونگ در مورد کتاب بوف کور نوشته سیروس شمیسا

 

غسق عبیدی

نوشتن دیدگاه

لطفا نظرات را کوتاه بنویسید و از الفاظ مناسب استفاده کنید تا امکان انتشار آن را داشته باشیم و یا مجبور به حذف آن نشویم
با تشکر


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید